سيد جلال مصطفوى كاشانى
122
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
مدت 500 سال ، كليهء دانشگاههاى اروپا ترجمهء لاتين قانون ابن سينا را در دانشكدههاى پزشكى تدريس مىكردند . پس از اختراع صنعت چاپ ، متجاوز از سى بار اين كتاب به چاپ رسيد . باوجود اكتشافات پىدرپى اروپاييان و تغييراتى كه در مطالب قانون ابن سينا دادند و كمكم ، علم طب را به صورت ديگرى درآوردند ، با اينهمه ، هنوز هم پس از هزار سال ، استخوانبندى علم طب همان است كه در كتاب قانون ديده مىشود . منتها در دنياى امروز احدى نيست كه به اين معنى واقف باشد و اسرار عظيمى را كه در اين كتاب بزرگ و اسرارآميز نهفته است ، از لابهلاى جملات آن بيرون بكشد و با مطالب مندرج در كتابهاى پزشكى امروز تطبيق دهد . گفتيم كه ورم كبد يا هپاتيت حاد از نظر سرنوشت خود ممكن است سه حال پيدا كند : اول اينكه ، پس از چند روز ، علايم مهم هپاتيت كه تب ، ورم و درد ناحيه كبد است ، تخفيف پيدا مىكند و بيمار بهبود مىيابد . در اين حال ، اصطلاحا مىگويند هپاتيت حاد به تحليل رفته است . چنانكه كوله در پاتولوژى انترن ( جلد دوم ، 1926 ، ص 979 ) ، مىنويسد : « پس از چند روز تب ، درد و ورم كبد كم شده و ورم حاد كبد به تحليل رفته بيمار بهبود مىيابد » . دوم اينكه ، هپاتيت حاد ، كمكم حالت چركى به خود گرفته و به صورت دمل يا دملهاى كبدى ظاهر مىشود . سوم اينكه ، هپاتيت بدون اينكه چركى شود حالت مزمن پيدا كرده و در اين حال كبد ، كمكم سفت شده و به سيروز يا تصلب كبد تبديل مىشود كه غالبا منجر به پيدايش آسيت ( استسقا ) ، خيز و عوارض ديگر مىشود . پاستور والرى رادو در صفحهء 642 ، جلد اول كتاب پاتولوژى مديكال ( جلد اول ، ص 642 ) ، دراينباره چنين مىنويسد : گاهى ورم كبد ، چركى نشده بلكه مشى مزمن پيدا مىكند ؛ در اين حال اگر بيمارى به طول انجامد ، كبد تصلب پيدا كرده و سيروز به وجود مىآيد كه ممكن است منتهى به پيدايش استسقا خيز و ساير عوارض گردد . ابن سينا در كتاب قانون ، همين مطالب را به اين شرح بيان مىكند :